10 soruda rahim ağzı kanseri

Kadınların çoğunda virüs vücuttan atılırken bazılarında atılamaz ve rahim ağzı kanserine neden olur.

VKV Amerikan Hastanesi Kadın Sağlığı Ünitesi uzmanlarından ve http://www.tupbebek.com/ sitesi medikal direktörü Dr. Senai AKSOY rahim ağzı kanserinden nasıl korunabileceğinizi, hastalığın teşhis ve tedavisini 10 soruda anlatıyor.
Rahim ağzı kanserine nasıl yakalanılır? Rahim ağzı kanseri, human papiloma virüs (HPV) denen bir virüsün uzun süreli enfeksiyonu soncu ortaya çıkar. Bu virüse genellikle ilk cinsel ilişkiyi takip eden birkaç yıl içerisinde yakalanılır. Kadınların çoğu virüsü temastan sonraki 12 – 24 ayda vücuttan tamamen atarlar. Ancak bazılarında virüs vücuttan atılmaz ve takip eden yıllarda rahim ağzı kanseri riski oluşturur. HPV cinsel yoldan bulaşır. Prezervatifin örtmediği genital bölgelerden de bulaşabileceğinden prezervatif bu hastalığa karşı tam bir koruma sağlamaz.
Gelecekteki sonuçları nelerdir? İyileşme mümkün mü? Virüs taşıyıcısı olmanın orta ve uzun dönemde çeşitli sonuçları vardır. Orta dönemde virüs kanser öncesi dediğimiz durumlara yol açabilir. Bu durumlar lezyonun önemine göre rahim ağzının yakılması (veya dondurulması) veya problemin olduğu bölgenin çıkarılması (konizasyon) işlemi ile tedavi edilir. Bu işlem basit olmasına rağmen seyrek olarak ileri ki yıllarda hamilelikte risk oluşturabilir (düşük veya erken doğum). İşlem sonrası virüs enfeksiyonunun tekrarlanma riski olduğundan jinekolojik kontrolleri aksatmamak önemlidir.
Rahim ağzı kanserinin oluşmasını kolaylaştıran dış faktörler var mıdır? Evet, vardır. Sigara içilmesi, vücut direncini düşüren hastalıklar veya ilaçlar kanser oluşumunu kolaylaştırır.
Rahim ağzı kanseri genetik midir? Hayır, değildir. Rahim ağzı kanseri genetik geçiş göstermez. Ailede rahim ağzı kanserinin olmaması koruyucu bir faktör olmadığı gibi kansere yakalanmış akrabaların varlığı bir risk oluşturmaz.
Rahim ağzı kanserinin belirtileri var mıdır? Kanser tespit edildiğinde belirtiler tümörün boyu, tipi ve hangi derecede olduğuna bağlı olarak değişir. Özellikle kanser öncesi olarak tanımlanan dönemde hiçbir belirti olmayabilir. Bazen hiçbir nedene bağlı olmayan ve cinsel ilişki ile ortaya çıkan ağrılar veya kanamalar görülebilir. İlerlemiş dönemlerde tümör büyüklüğüne göre mesane veya bağırsak gibi komşu organlara baskı yaparak idrar veya dışkılama problemlerine yol açabilir.
Virüse yakalanmak için en riskli yaşlar hangileri? Virüsle ilk temas ilk cinsel ilişkiyi takip eden birkaç yılda olmaktadır. 20 - 25 yaşındaki her 3 kadından biri virüs taşıyıcıdır. Bunların çoğunluğu virüsü vücutlarından attıklarından bu oran daha ileriki yaşlardaki kadınlarda onda bire düşmektedir.
Rahim ağzı kanseri öldürücü müdür? Kaç kadın bu kansere yakalanmaktadır? Rahim ağzı kanserine yakalanan kadınların üçte biri ölür. Ülkemizde sağlıklı istatistikler bulunmamakla birlikte Fransa, İngiltere, Almanya gibi ülkemizle aynı nüfus yoğunluğuna sahip ülkelerde yılda 3000 – 4000 rahim ağzı kanseri vakası görülmektedir.
PAP – Smear testi nedir? Ne işe yarar?
Rahim ağzı kanserini erken tespit edebilmek için rahim ağzındaki hücrelerin incelenmesine Smear denir. Bu muayeneye ideal başlama yaşı 25’dir ve her yıl yapılmalı. Eğer ilk iki Smear testi normalse daha sonra ki testler 3 yılda bir yapılabilir.
Aşılamaya hangi yaşlarda başlanmalı? Ne kadar süre koruyuculuğu vardır? İdeal olanı ilk cinsel ilişki öncesi yapılmasıdır. İlk cinsel ilişki yaşı sosyo – ekonomik ve kültürel şartlara bağlı olarak değişebileceğinden aşı için en iyi yaş aralığı 14 yaş civarı olarak tespit edilmiştir. Ancak cinsel ilişki sonrasında aşının yapılmasında herhangi mahsur yoktur ve koruyuculuğu vardır. Son araştırmalar aşının 55 yaşa kadar koruyuculuğu olduğunu göstermektedir. Daha önce virüs enfeksiyonu tespit edilmiş olan kadınlarda da virüs yeterli bağışıklık bırakmadığından aşı yapılması tavsiye edilir. Bugün ki bilgilerimizle aşının koruyuculuğu en az 5 – 6 yıl sürmektedir.
Rahim ağzı kanserinden sorumlu başka virüslerde var mıdır?
Rahim ağzı kanserinden sadece papiloma virüsü ailesinden virüsler sorumludur. Rahim ağzı kanseri oluşturabilecek 15 kadar virüs tipi vardır. Bunların içinde 16 ve 18 tipleri kanserin yüzde 70’inden sorumludur. Aşı ile özellikle bu tipler hedeflenmektedir. Aşı diğer tiplerin çoğuna karşı korunma sağlamadığından yıllık jinekolojik kontrollere ve Smear testlerine devam edilmesi zorunludur.

Human Papilomavirus -HPV

HPV, hem erkeklerde hem kadınlarda, cinsel temas ile bulaşan en yaygın hastalıklardan bir tanesidir. Amerika Birleşik Devletleri'nde 15 ile 49 yaşları arasındaki kadın ve erkeklerin % 10 ile 20 kadarının (12-24 milyon insan) HPV infeksiyonu geçirdiği rapor edilmektedir.HPV niçin önemlidir? Yapılan araştırmalar sonucu serviks kanseri oluşumunda ana etken olduğu saptanmıştır. Rahim ağzı kanseri (serviks kanseri) dünya' da ikinci önemli kadın kanseridir. Yılda yaklaşık olarak 440.000 yeni rahim ağzı kanseri vakası saptanmaktadır. A.B.D.'de her yıl 4900 ölüm ile sonuçlanan 15700 yeni vaka ile kadınlarda kötü huylu ikinci en yaygın kanserdir.HPV nedir? HPV, rahim ağzında ve mukozalarda (örnek:ağız içi ve vajina içi dokusu mukozadır) infeksiyon yapan ve kondilom adı verilen siğil şeklinde kitlelerin oluşumuna neden olan bir virüstür. Cinsel temasla bulaşır. Vücuda girdiğinde hücreler içine yerleşir, kişinin vücudunun zayıf düştüğü zamanlarda (stres, uykusuzluk, beslenme bozukluğu gibi) infeksiyonundan yıllar sonra bile alevlenerek rahim ağzı kanserinin gelişmesinde büyük rol oynar. Bu yüzden HPV enfeksiyonunun erken teşhisi çok önemlidir.HPV nasıl bulaşır? Cinsel yolla bulaşır. Özellikle, çok sayıda cinsel partneri olan kişilerin ve bu kişilerin eşlerinde yaygındır. Oldukça bulaşıcı bir virüstür. Erkekten kadına, daha çabuk bulaşmaktadır. Virüs, oral ve anal ilişkiyi de içeren tüm şekilleriyle yayıldığından cinsel yönden aktif herkese bulaşabilir.HPV'nin yaklaşık 80'e yakın farklı tipi vardır. Bunlardan bazılarını biz yüksek risk grubu diye ayırıyoruz ki, alındığında kadında rahim ağzı kanseri oluşumunda rol oynadığı görülmüştür. 16-18-31-33 numaralı tiplerin alt genital sistem dediğimiz vajina, vajinal dudaklar ve rahim ağzı kanserlerinde rol oynadığı belirtilmiştir.Yapılan araştırmalarda HPV'nin yüksek risk tipleri serviks kanserleri vakalarının %95'inde tespit edilmiştir ama virüs tek başına bir kanser etkeni kabul edilmemektedir, yanında sigara, yaş, gebelik önleyici hapların kullanımı ve bu gibi yan faktörler de gerekmektedir.HPV virüsü alındığında enfekte olan bölge tamamen normal kalabilir ve vücut enfeksiyonu kontrol edebilir veya bu bölgede kondilom dediğimiz genital siğiller oluşur. HPV hücre içine yerleştiğinde bazı tipleri hücrenin genetik yapısını etkileyerek, hücrelere olan etkileriyle hücrenin kendi kendine hızla ve kontrolsüzce çoğalmasına neden olur.Hücrelerin kontrolsüzce çoğalması ise kanser oluşma riskini beraberinde getirir. Her virüs yara veya kanser yapmamaktadır. Yukarıda belirttiğimiz gibi kişinin direnç sistemi de çok önemlidir.HPV bulaştıktan sonra belirli bir kuluçka devresinden sonra rahim ağzı ve anüs etrafında sayıları ve büyüklükleri değişken siğillerin oluşması ile belirti verir. Özellikle kadınlarda bazı durumlarda vajina-anüs arası bölgeyi, anüsü veya vajinayı tümüyle dolduran karnıbahar görünümlü dev kitlelere de rastlamak mümkündür. Oral seks (ağız yoluyla) uygulamalarında ağız mukozasında da siğiller ortaya çıkabilir.Türkiye'de de son 10 yıldır daha yaygın bir hale gelmektedir.HPV'nin tespitinde kullanılan yöntemler önemli bir rol oynamaktadır.1- Smear testi ( Bakınız PAPSMEAR nedir? ),2-Kolposkopik muayene (kolposkop optik bir cihaz olup bununla rahim ağzındaki dokulara bakılıyor- kabaca bir çeşit mikroskop gibi değerlendirebiliriz)3-Hybrid capture HPV DNA testi (pap-smear testi gibi ucu pamuklu bir çubuk ile rahim ağzından sürüntü alınır ve laboratuvarda yeni bir DNA testi ile servikal hücrelerde ve dokularda HPV DNA'sını yakalanmaktadır, bu HPV testi görülebilir hücre değişiklikleri olmadan bile HPV'nin varlığını gösterebilir ve mevcut HPV tipini düşük risk veya yüksek risk olarak tanımlayabilir.)Korunmada prezervatif ve tek eşlilik önemlidir, genital bölgelerinde siğil gibi lezyonların bulunduğu kişilerle ilişkiye girmekten kaçınılmalıdır. Herhangi bir şikayetiniz olsun olmasın rutin olarak genel kadın sağlığınız içinde gerekli olan 6 ayda bir doktor kontrolüne gitmek en idealidir.Tedavide vücuttaki virüs yok edilemez. Sadece oluşturduğu yaralar tedavi edilebilir.Son gelişmeler; konuyla ilgili aşı çalışmaları vardır. birkaç yıl içinde tamamlanması beklenmektedir, cinsel yaşam başlamadan önce kadınlara kanser yapan tiplerinin aşılarının yapılması gibi planlamalar vardır.HPV bulunan herkes hasta veya kanser olacak diye bir kural yoktur ama bu kişiler doktor kontrolü altında olmalı, 3-6 ayda bir kontrol edilmelidir.